Qohumlarini ermeniler qirdi, "Kirovabad" adina gore hebs olundu - Deyirmanda fehle ishleyen Xalq artisti - Son Xeberler 2021

Qohumlarini ermeniler qirdi, "Kirovabad" adina gore hebs olundu - Deyirmanda fehle ishleyen Xalq artisti

Anarim.Az Kulis.az istinaden Xalq artisti Muxtar Avsharov haqqinda maraqli faktlari teqdim edir.

Muxtar Hesen oglu Avsharov 1914-cu il fevralin 15-de İrevan sheherinde anadan olub. 1918-ci ilde ermenilerin apardiqlari soyqirimi siyaseti neticesinde qohum-qardashlarini itirib, sag qalan aile uzvleri Turkiyeye uz tutmush ve ara sakitleshenden bir muddet sonra Genceye penah getiribler.

***

1922-ci ilde o, Gencedeki Demiryol mektebinde oxuyub. İX sinfi bitirdikden sonra babasinin teshebbusu ile Bakiya gelerek senet mektebinde tehsil almaga bashlayib. Hele mektebli vaxtlarindan incesenete, teatra hevesi olur. Bosh vaxtlarinda Demiryolcularin Medeniyyet evinde fealiyyet gosteren dram derneyinde aktyor kimi sehneye cixib.


Cox kecmir ki, hemin derneye gorkemli aktyor Ulvi Receb rehberlik etmeye bashlayir ve ilk olaraq Aleksandr Shirvanzadenin "Namus" pyesini tamashaya qoyur. Pyesdeki Sumbat rolu Muxtar Avsharova tapshirilir.

Bir muddetden sonra onu Gence Dovlet Dram Teatrina devet edilir. Celil Memmedquluzadenin "Oluler" eserinde Haci Kazim rolunda ilk defe peshekar sehneye cixir. Sonralar Semed Vurgunun "Vaqif", Cefer Cabbarlinin "Nesreddin shah", "Yashar", "1905-ci ilde", "Almaz" eserleri ile sehneye cixir.

***

Boyuk Veten muharibesi bashlanandan uc gun sonra onu siyasi eqidesine gore hebs edirler. Hebse sebeb kimi ise aktyorun ictimai yerlerde Gencenin adinin deyishdirilerek "Kirovabad" qoyulmasina etiraz etmesini gosterirler. Heqiqeten de Gencenin "Kirovabad" adlandirilmasina etiraz edenler arasinda Muxtar Avsharov da var idi. Bundan bashqa genc Muxtar Gence Dovlet Dram Teatrina Lavrenti Beriyanin adinin verilmesine de etiraz etmishdi. Onun "Men Beriyanin dushmeni deyilem, lakin onun Gence Teatri ile ne elaqesi?" sozleri derhal yuxarilara catdirilir.

***

Taleyin ironiyasi olmalidir ki, Muxtarov hemin gun sehnede "KQB"nin qurucusu Feliks Dzerjinski obrazini canlandirir. Onu nelerin gozlediyinden xebersiz rolunu oynayir. NKVD-den gelen bir nece nefer ise Gence Teatrinin direktorunun otaginda tamashanin bitmesini gozleyirler. Onlar aktyoru sehnede, tamashacilarin gozleri qarshisindan deyil, daha sonra hebs etmeyi daha meqsedeuygun sayirlar. Tamasha bitir, "demir Feliks" rolunu oynayan Muxtari direktorun otagina cagirir ve aparirlar...

Besh il hebsde yatan Avsharov nehayet yazdigi erizelerin muqabilinde vaxtindan besh il evvel azadliga buraxilir. Onun qayidishi ile Gence teatri Suleyman Sani Axundovun "Eshq ve intiqam" eserini tamashaya qoyur ve esas rolu ona hevale edir.

***

Tamashanin ertesi gunu onu yeniden teatrdan azad edirler. Emr bele idi ki, o, ictimai yerlerde, ictimaiyyet arasinda olmamalidir. Bir muddet ishsiz qalan Muxtar Avsharov deyirmanda fehle ishleyir, nehayet Stalinin olumunden sonra yeniden Gence teatrinda fealiyyetini davam etdirir. Cefer Cabbarli adina Gence Dovlet Dram Teatrindaki ugurlu cixishlarina gore 1960-ci ilde o, respublikanin emekdar artisti fexri adina layiq gorulur.

***

1968-ci ilde Azerbaycan Dovlet Akademik Dram Teatrina devet edilen senetkar 1990-ci ilin sonlarinadek burada calishmish, yuzlerle tamashada muxtelif xarakterli obrazlar yaratmishdir. Teatrin kollektivi ile tez bir zamanda qaynayib-qarishan Muxtar Avsharovun tez bir zamanda coxlu dostlari yaranir, hansi ki, evveller onlarla shifahi tanishligi vardi. Hemishe dostluqdan soz dushdukde M. Avsharov zarafatyana bele deyirdi: "Qadinlara menim cox semimi munasibetim olub. Men onlarla olan dostlugumu yuksek qiymetlendirirem. Cunki, onlara sirr vermek olar".

Aktyorun kinoya gelishinde gorkemli rejissor Huseyn Seyidzadenin xususi rolu olub. Senetkar bu barede musahibelerinde deyir: "Huseyn Seyidzade ile olan tanishligim 1932-ci illere tesaduf edir. Bilet novbesine dayanarken tanish olmushduq. 1960-ci il idi, Gence teatrinda calishirdim. Bir gun mene dediler ki, seni Bakidan gelen Huseyn Seyidzade sorushur. Getdim, xosh-beshden sonra rejissor mene dedi ki, seni "Yenilmez batalyon" filminin sinaq cekilishlerine cagirmisham. Meni "uryadnik" ve bandit rolunda yoxladi. Sonra melum oldu ki, bandit roluna tesdiq olunmusham..."

***

Muxtar Avsharov cekildiyi filmlerde kaskadyor ishlerinin ohdesinden de meharetle gelir. Aktyor "Deli Kur" filminin cekilishlerini bele xatirlayir: "Filmde cetin tryuklar var idi. Bunun ucun de Moskvadan kaskadyorlar devet olunmushdu. Gunune 50 rubl verilirdi. Bir gun rejissora dedim: "Huseyn, qadan alim, men kendli balasiyam. At surmeyi cox gozel bacardigim ucun kaskadyorun ishini de yerine yetire bilerem. Nece olur ki, menim gunume 25 rubl verirsen, ancaq kaskadyorun gunune - bir defe atdan hoppanmagina 50 rubl verirsen. Bir halda ki, bacariram, onda kaskadyorun ishini men gore bilerem!" Cavabinda bele dedi: "Men aktyora kaskadyor ishini gordure bilmerem. Axi bunun yixilmagi da var. Yixilib zedelensen, senin oz ishini kim gorecek". Belece, imkan vermedi.

Ancaq cekilish vaxti fasile elan olunanda Huseyn Seyidzade dincelmeye gedir. Bundan istifade eden aktyor teref muqabillerinin yanina gelir ve onlara deyir: "Men atimi minib capacagam. Siz de o zaman Huseyn Seyidzadeye xeber verin. Operatora da evvelceden xeberdarliq eden aktyor ati minib capir. Huseyn Seyidzadeye yaxinlashan zaman o, ati yixir. Ozu de ondan bir nece metr arali tullanaraq tufengi eline alir. Bunu goren rejissor berk hirslenir. "Pehlevanliq edirsen" deyir. Rejissorun ona acigi tutsa da, ondan incise de, hemin sehne lente alinir. Vaxt gelir, cekilish basha catir. Film Moskvaya aparilir, ancaq film qebul edilmir. Filmin finalinin deyishdirilmesi tapshirilir. H. Seyidzade geri qayidandan sonra hemin sehneni "Deli Kur" filminin final sehnesinin yerine calaq edir.

***

Muxtar Avsharov qirxillik kino fealiyyeti dovrunde "Sevil", "Ulduzlar sonmur", "Axirinci ashirim", "Qatir Memmed", "Tutek sesi", "Arxadan vurulan zerbe", "Birisigun, geceyarisi", "Atlari yeherlerin", "Qem penceresi", "Kishi sozu", "İshareni denizden gozleyin", "Qetl gunu" ve s. filmlere cekilib.

***

Avsharov 1989-cu ilde "yenidenqurma" dovrunun qerarlarina uygun olaraq "60 yashindan yuxari olan adamlar ishden azad olmalidir" qerari ile ishden azad olunur. 1992-ci ilde Xalq artisti Amaliya Penahova Baki Belediyye Teatrini yaradir ve qocaman aktyor Muxtar Avsharovu hemin teatra devet edir. Teatrda ishlediyi muddetde "Nadir shah", "Donush" ve bir cox tamashalarda maraqli obrazlar yaradir.

Her kese qarshi olduqca semimi olan agsaqqal-nurani insanin ahil yashlarinda gozlerinin gorme qabiliyyeti zeifleyir. Bele agir vaxtlarda onu filmlere cekilmeye devet edirdiler. Rejissor Vaqif Mustafayev onu cekilish meydancasina devet edir, aktyor yalniz ayaq addimlarini saymaqla filme cekilir.

***

2002-ci il noyabr ayinda Muxtar Avsharov Baki Belediyye Teatirnin 10 illik yubileyi ile elaqedar olaraq, Xalq artisti fexri adina layiq gorulur.

***

6 dekabr 2004-cu ilde Muxtar Hesen oglu Avsharov 90 yashinda dunyasini deyishir.




Anarim.Az Telegramda izleyin instagramda izleyin
Son Xeberler


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2021