İrana Zengezur dehlizi ile bagli sade izah: Soz sahibi Tehran yox, Bakidir! - Son Xeberler 2021

İrana Zengezur dehlizi ile bagli sade izah: Soz sahibi Tehran yox, Bakidir!

İran dovleti regionumuzda yaranmish yeni realliqlari qebul etmemekle sabitliyin eleyhine yonelmish yanlish siyasi tebligatina hele de davam edir. Gorunur, regiondaki munaqishelerin basha catmasi, kommunikasiyalarin acilmasi, bir sozle dinc heyat ve sulhun inamla berqerar olmasi İranin maraqlarina xidmet etmir. Eks halda hec bir arqumentle İranin "mehriban qonshuluq"dan dem vurdugu muhitde bu cur tezadli fikirler seslendirmesini ve zidd movqe numayish etdirmesini esaslandirmaq mumkun deyil.

İran dovletinin maraqlarini mudafie eden metbuat orqanlari ise bu tezadli movqeyin numayishinde on siralarda dayanir. İran metbuati inadla Zengezur dehlizinin yaradilmasinin eleyhine cixishlari tirajlamaga davam edir. Bu cur texribat xarakterli yazilardan birinde Zengezur dehlizinin yaradilmasi ile bagli hec bir razilashmanin olmadigi iddia edilir. Eyni yazida 10 noyabr beyanatina istinad olunsa da, ya riyakarliq, ya da siyasi savadsizliq onun duzgun tehlil olunmasinin qarshisini alir. Belelikle, İran informasiyani tehrif etmekle ozu ucun tehlukenin olmasi barede suni imic formalashdirmaga cehd gosterir.

10 noyabr beyanatinda gosterilmish hemin meqama diqqet edek:

"Tereflerin raziligi esasinda Naxcivan Muxtar Respublikasi ile Azerbaycanin qerb rayonlarini birleshdiren yeni neqliyyat kommunikasiyalarinin inshasi temin edilecek".

Regionda sulh ve inkishaf ucun sey gosteren terefler mehz bu maddeye istinad ederek Zengezur dehlizi kimi tereqqi yolunun acilmasini teleb edirler. Lakin İran bu dehlizi Ermenistan erazisinden kecen tranzit yollarina tehluke kimi qebul edir, butun region ucun daha elverishli muhitin yaradilmasi teshebbuslerine sadece saxta qorxulari sebebile engel toretmeye calishir.

Belke de, İran dovleti Ermenistanla apardigi qanunsuz ticaret emeliyyatlarinin, dashinmalarin ifshasindan qorxur. Cunki istenilen halda regionda kommunikasiyalarin acilmasi, daha evvel movcud olan yollarin baglanmasina sebeb ola bilmez. Yeni, İranin bununla bagli qorxulari tamamile esassizdir ve gizlinde yatan bashqa metlebleri ort-basdir cehdinin neticesi kimi qarshimiza cixir.

Qarabagin ishgali illerinde aparilan qanunsuz ticaret, İranin Azerbaycan erazilerinde muxtelif teserrufat ishleri aparmasi, qeyri-leqal yukdashimalar ve ishgalci ucun nefeslik rolu oynamaq Tehranin nufuzunu sarsan faktlar olaraq qalmaqdadir. Lakin İran bu gun eline dushen fursetden istifade edib oz sehvlerini duzeltmek, heqiqeten mehriban qonshuluq siyaseti gudmek evezine, ozu ucun uydurma tehdid ve tehlukeleri ortaya atmaqla esl niyyetini ve ic uzunu ortaya qoyur.

İran Ermenistanla olan qanunsuz ticaretinden, narkotik vasitelerin gizli yollarla dashinmasindan imtina ede bilmir. Beynelxalq sanksiyalari da nezere alsaq, İran ucun narkotik biznesinin gelirli bir sahe oldugunu soyleye bilerik, ancaq istenilen halda regionda ireli surulen teshebbusler İran dovleti ucun de leqal yollarla daha boyuk gelir ve imkanlar ved edir.

Butun bunlardan imtina ve Zengezur dehlizini boyuk teshvish fonunda inkar etmek İran ucun musbet hec ne ved ede bilmez. Cunki beyanatda onsuz da "tereflerin raziligi esasinda" ifadesi movcuddur. İran ise bu meselede teref olaraq ishtirak etmir. Azerbaycan ozunun ve regionda sabitliyin terefdari olan butun quvvelerin maragini temin eden Zengezur dehlizini acmaq ucun İranin raziligina ehtiyac duymur. Bu meselede İranin movqeyinin oyrenilmesi teshebbusleri bele, resmi Bakinin cenub qonshusuna etdiyi jestden bashqa bir shey deyil.

Bu gun ise İran terefi ozunu erkoyun ve shiltaq ushaq kimi aparmaga davam edir. İran var gucu ile hay-shiven qopardigi istenilen meselede haqli oldugunu dushunse de, realliq ortadadir. Azerbaycan dovletinin yaratdigi yeni realliqlar var ve burada esas soz sahibi de mehz resmi Bakidir.

İran sadece yeni yaranmish realliq ve imkanlardan istifade ederek, butun regionla birge inkishafa koklenmekle bu yanlish yoldan geri qayida biler. Zengezur dehlizini inkar etmeye calisharken bele 10 noyabr beyanatindaki yaradilacaq dehlizin huquqi esasini teshkil eden bende istinad edecek qeder saglam dushunce ve siyasi serishteden uzaq, siyasi savadi informasiyani duzgun qebul ve sherh etmeye imkan vermeyen metbuata sahib İran bu minvalla onsuzda tecrid olundugu dunyada daha agir sinaqlarla uzleshe biler.

Sonda İranda prosesleri sherh edenlerin ve movqe bildirenlerin potensialini ortaya qoydugumuz ve imkanlarini gorduyumuz ucun sade dille her sheyin icmalini teqdim ve izah edek:

Zengezur dehlizinin huquqi esasini 10 noyabr beyanatinda İran terefinin yanlish tefsir etdiyi madde teshkil edir. İran bu dehlizin yaradilmasi prosesinde soz sahibi deyil. Azerbaycan dovletinin oz maraqlarini temin etmek, regionda sulh ve tehlukesizlik namine addimlar atmasi ucun İranin fikrine ve icazesine ehtiyaci yoxdur. İran sadece mehriban qonshu kimi bu ishe can atmali, ambisiyalarini bir kenara qoyub yeni realliqlari qebul etmelidir…/oxu.az




Anarim.Az Telegramda izleyin instagramda izleyin
Son Xeberler


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2021